Contact Me on Zalo
Contact Me on Zalo
0985261315

Phúc Tâm Đường

https://phuctamduong.com

"LƯƠNG Y NHƯ TỪ MẪU" VẪN PHÙ HỢP VỚI Y HỌC HIỆN ĐẠI

( hình minh họa st từ internet)

( hình minh họa st từ internet)

GẦN ĐÂY TRÊN MẠNG CÓ BÀI VIẾT CHO RẰNG CÂU NÓI: “LƯƠNG Y NHƯ TỪ MẪU” KHÔNG CÒN PHÙ HỢP VỚI Y HỌC HIỆN ĐẠI, CÓ THỰC VẬY KHÔNG?
     Khi nói về y đức ở nước ta, câu nói được trích dẫn nhiều nhất là “ Lương y như từ mẫu”. Từ lâu, “Lương y như từ mẫu” được xem là cốt lõi đạo đức của nghề y, bởi vì nghề y là nghề rất đặc biệt. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác từng nói: “ Không có nghề nào nhân đạo bằng nghề cứu người, không có nghề nào vô nhân đạo bằng nghề y thiếu đạo đức”.
     “ Lương y như từ mẫu”  đáng lễ phải hiểu: “ Thầy thuốc giỏi ( lương y) giống y như mẹ hiền ( từ mẫu)”. Thế mà thời gian qua, nhiều người lại hiểu một cách thiếu sót: “ Thầy thuốc ( không có chữ giỏi) như mẹ hiền” tức chỉ nhấn mạnh vế “ mẹ hiền” mà quên vế “thầy thuốc giỏi”. Có người biện luận cho sự hiểu biết thiếu sót của mình do chữ “ Lương y’ được dùng đại trà để chỉ người thầy thuốc bình thường của ngành Y học cổ truyền. Đúng là ta thường gọi thầy thuốc y học cổ truyền hay thầy thuốc đông y là lương y và lương y này có khi không hẳn là thầy thuốc giỏi. Có người cho rằng “ Lương y như từ mẫu” nên xem là một cách ví von về từ ngữ, nhưng ý nghĩ thì khó phù hợp với y học hiện đại dựa vào y học thực chứng. Bởi vì khi nói “ từ mẫu” thì đặt vị trí của người thầy thuốc vào vai trò người mẹ, gián tiếp xem người thầy thuốc là gia trưởng, là cấp trên. Người mẹ dù hiền như thế nào cũng có thể ra lệnh cho con, thậm chí dùng roi vọt để thể hiện quyền hạn. Người thầy thuốc ( hay bác sĩ) thời xưa có thể xem là người mẹ vì là người ra lệnh cho bệnh nhân. Nhưng nay thì không được vì người thầy thuốc trong thời đại y học thực chứng chỉ có thể ra những khuyến nghị chữa bệnh chứ không được ra lệnh. Y học thực chứng ( evidence – based medicine, viết tắt là EBM) đòi hỏi người thầy thuốc không được ra lệnh từ những kiến thức về y học nằm sẳn trong đầu ông ta mà ông ta đã xem đó là chân lý và không được cãi. Mà người thầy thuốc phải dựa vào các chứng cứ thực nghiệm là các nghiên cứu lâm sàng được thiết kế đúng tiêu chuẩn và đáng tin cậy nhất để ra khuyến nghị một cách bình đẳng với người bệnh. Bình đẳng ở đây là người bệnh có quyền chất vấn bác sĩ về chứng cứ nếu thấy chưa thỏa đáng.

     Vậy “ Lương y như từ mẫu” là như thế nào?
     Bởi vì nghề y liên quan đến sức khỏe thậm chí là tính mạng của con người nên người hành nghề y phải là thầy thuốc có chuyên môn giỏi đồng thời phải có tấm lòng thương yêu, tận tụy phục vụ người bệnh. Nói một cách ngắn gọn là người thầy thuốc phải có tâm và có tầm. Giống như con chim đại bàng muốn bay cao phải có hai đôi cánh, người thầy thuốc muốn hành nghề tốt phải luôn có hai điều kiện là phải giỏi và phải thương người. Câu “ Lương y như từ mẫu” hay “ thầy thuốc giỏi phải giống như mẹ hiền”  chính để nhấn mạnh hai điều kiện phải có ở người thầy thuốc. Nếu thầy thuốc giỏi mà không có tấm lòng của người mẹ hiền thì khác gì chim đại bàng còn có một cánh, làm sao bay cao được? Hay người thầy thuốc có lòng thương người bệnh nhưng tay nghề quá yếu, không nắm vững chuyên môn thì có khi trở thành kẻ hại người một cách vô tình, thậm chí kẻ sát nhân không chủ ý.


GS Đặng Văn NGữ - GS Nguyễn Tài Thu
( hình minh họa st từ internet)

     Thầy thuốc giỏi?
     Thầy thuốc giỏi là người hành nghề y vững về chuyên môn, luôn tìm cách nâng cao trình độ nghề nghiệp, luôn tìm cách cập nhật kiến thức y dược để làm chủ thông tin và trang thiết bị hiện đại hầu chữa trị tốt cho người bệnh. Nhưng thầy thuốc giỏi không thôi thì chưa đủ. Bởi vì người thầy thuốc không có sự tận tụy và lòng thương người thì dễ đi đến lỗi lầm. Một chút lơ đểnh, thờ ơ, tắc trách đến ghê gớm nhất là vô cảm, có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe, tính mạng của người bệnh. Dẫn đến những mất mát đau đớn không gì bù đắp cho thân nhân người bệnh, mà những người đáng thương này đã đặt tất cả hy vọng, niềm tin vào người thầy thuốc. Chính vì thế, người thầy thuốc giỏi phải có tấm lòng của người mẹ hiền là mong ước muôn đời cho tất cả mọi người.

     Thầy thuốc giỏi giống như mẹ hiền là như thế nào?
     Ai cũng biết tấm lòng thương yêu bao la của người mẹ đối với con của mình. Đặc biệt lòng thương con hình như tăng lên bội phần khi đứa con bị bệnh. Sự chăm sóc con bị bệnh ở người mẹ luôn có vẻ tận tình hơn khi con khỏe mạnh. Thậm chí có nhiều bà mẹ có thái độ tha thiết sẳn sàng hy sinh mạng sống của mình cho sự hết bệnh, sống còn ở con. Nói “ Lương y như từ mẫu” thật ra đúng là sự ví von. Thầy thuốc là nam giới thì làm sao như mẹ hiền cho được? Sự ví von như thế chỉ nhằm thể hiện sự mong muốn người thầy thuốc phải có tấm lòng yêu thương người bệnh hết mực, có tinh thần trách nhiệm trong nghề nghiệp cao nhất, có sự tận tụy chăm sóc người bệnh hết lòng.
Đối với người bệnh, người thầy thuốc giỏi có tấm lòng như người mẹ hiền luôn được xem là ân phúc của họ. Và người thầy thuốc thì luôn nỗ lực hết mình vì sự kỳ vọng của người bệnh.

     Vẫn phù hợp với thời hiện đại
     Hiểu sâu sắc “ Lương y như từ mẫu” có nghĩa thầy thuốc giỏi phải giống như mẹ hiền của thời hiện đại. Người mẹ hiền thời nay không còn là người mẹ quê mùa, chỉ biết thương yêu con với tình yêu mù quáng, chỉ biết rầy la, mắng mỏ con với thái độ gia trưởng. Mà là bà mẹ có học thức, biết chăm sóc con với kiến thức khoa học, giỏi tâm lý tiếp xúc, khi cần là người bạn chân tình ngang hàng với con cái chứ không phải kẻ cả. Thời nay, rõ ràng con cái dù mẹ hiền và tốt đến đâu vẫn thích tâm sự với bạn thân chí cốt của mình, sẳn sàng thố lộ tình cảm và đón nhận ý kiến của bạn bè nếu người mẹ không sẳn sàng làm bạn với con mình.
     Nếu hiểu sâu sắc ý vừa nêu trên thì “ Lương y như từ mẫu” vẫn có thể áp dụng cho y học hiện đại. Thầy thuốc giỏi trong thời đại hiện nay là bác sĩ hành nghề theo y học thực chứng đã nêu ở trên. Và nếu thầy thuốc đó có tấm lòng mẹ hiền sẽ làm tốt việc phối hợp kiến thức kỹ năng chuyên môn được cập nhật những chứng cứ khoa học là thử nghiệm lâm sàng có độ tin cậy cao nhất với sự tôn trọng nỗi đau và kỳ vọng của bệnh nhân. Thầy thuốc giỏi không phán lệnh như gia trưởng  mà đối xử bệnh nhân như người bạn chân tình, để bác sĩ và bệnh nhân cùng đóng vai trò quyết định phương án điều trị dựa vào chứng cứ tốt nhất.
Như vậy nói câu “ Lương y như từ mẫu” nếu hiểu một cách sâu sắc vừa có thể xem là cách ví von tuyệt vời về từ ngữ vừa có ý nghĩa phù hợp với y học hiện đại dựa trên y học thực chứng.

 

Tác giả: PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC Đại học Y Dược TpHCM

Nguồn tin: theo SK&ĐS số813- tháng 8/2014

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây