LÀM GÌ SAU NHỒI MÁU CƠ TIM (NMCT)
- Thứ sáu - 07/08/2026 06:19
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Hiện nay số người bị nhồi máu cơ tim tại Việt Nam tăng cao. Ai cũng hiểu đây là bệnh lý nguy hiểm, nhưng làm gì sau khi mình hoặc người thân đã trải qua cơn NMCT cấp thì đại đa số đều lúng túng.
Giáo sư Nguyễn Lân Hiếu
Giáo sư Nguyễn Lân Hiếu
Chính vì vậy tôi viết bài này để hy vọng người dân – ngay cả các bác sĩ không phải chuyên khoa Tim Mạch hiểu rõ hơn về căn bệnh gây nên tỷ lệ tử vong cao hàng đầu này.
Thứ nhất, cần phải nhắc lại định nghĩa: NMCT cấp là tắc một hoặc nhiều nhánh động mạch vành (ĐMV) - hệ thống mạch máu nuôi tim, gây cơn đau ngực, biến đổi điện tâm đồ và tăng động học men tim. Sau khi điều trị (bằng thuốc và/hoặc can thiệp đặt stent, phẫu thuật) bệnh nhân sẽ được xuất viện về điều trị theo đơn tại nhà.
Thứ hai, mục tiêu điều trị sau NMCT là gì?
Mục tiêu quan trọng nhất là không để tắc lại stent hoặc cầu nối chủ - vành, không để xuất hiện chỗ hẹp mạch vành mới, dự phòng các rối loạn nhịp, điều trị và dự phòng suy tim, quản lý các yếu tố nguy cơ tim mạch và ổn định tâm lý, tránh trầm cảm xuất hiện trong quá trình điều trị ngoại trú.
Thứ ba, tái khám và dùng thuốc thế nào cho đúng trong giai đoạn sau NMCT?
Đơn thuốc điều trị ra viện thông thường hẹn tái khám sau 1 tháng. Tùy theo đáp ứng của bạn mà đơn thuốc sẽ được thay đổi (chủ yếu theo hướng giảm dần số lượng và liều lượng) và thời gian tái khám sẽ được "giãn" ra. Chính vì vậy việc tuân thủ thuốc và thời gian tái khám rất quan trọng, vừa có lợi cho sức khỏe lẫn số tiền phải bỏ ra mua thuốc!
Thứ tư, lưu ý về tác dụng phụ của thuốc.
- Khi sử dụng thuốc người bệnh nên lưu ý đến các tác dụng không mong muốn, đặc biệt là các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu (loét dạ dày), chẹn thụ thể Beta (hen phế quản, chậm nhịp tim, hội chứng tím đầu ngón tay Raynaud), ức chế men chuyển/thụ thể Angiotensin, thuốc hạ mỡ máu Statin (suy thận hay suy gan, tiêu cơ vân)…
- Cũng cần phải chú ý khi phối hợp các thuốc khác như: chống viêm không steroid (có thể ảnh hưởng đến chức năng thận và đường tiêu hóa), hay phối hợp kháng ngưng tập tiểu cầu và chống đông đường uống đặc biệt dễ gây chảy máu....
Thứ năm, các lưu ý khác
- Cần theo dõi định kỳ sau NMCT. Đối với bệnh nhân của tôi, lịch khám lại thường là 1 tháng, 3 tháng, sau đó 6 tháng và nếu thực sự ổn định mỗi năm chỉ cần một lần đến gặp bác sĩ.
- Khi khám cần lưu ý huyết áp, nhịp tim, dấu hiệu đau ngực có giống như trước đây hay không, khó thở khi hoạt động thể lực, các tác dụng phụ của thuốc (đau dạ dày, ho, hạ kali máu, suy thận do thuốc...).
- Các xét nghiệm cần làm mỗi lần tái khám: Điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm sinh hoá và các test đặc biệt nếu thấy có các dấu hiệu bất thường như nghiệm pháp gắng sức, Holter điện tâm đồ...
- Chỉ chụp lại ĐMV khi các dấu hiệu thiếu máu cơ tim xuất hiện trở lại. Không có chỉ định chụp định kỳ vì đây là xét nghiệm xâm lấn và có nguy hại (thuốc cản quang, tia X-ray).
Cá nhân tôi không cho chụp cắt lớp động mạch vành (MSCT) ở bệnh nhân đã NMCT (đã đặt stent, phẫu thuật cầu nối chủ vành). Nếu bệnh nhân có đau ngực điển hình hoặc/và thay đổi điện tim, men tim Troponin thì chỉ định chụp qua da (DSA) để sẵn sàng tái tưới máu. Còn khi dấu hiệu thiếu máu cơ tim chưa rõ ràng, tôi thường chỉ định các thăm dò chức năng như nghiệm pháp gắng sức.
Để kết thúc bài viết tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm cá nhân khi điều trị ngoại trú bệnh nhân sau NMCT cấp
- Cần giảm liều thuốc tối đa nếu có thể cho bệnh nhân. Ví dụ nếu NMCT ổn định giảm liều thuốc kháng tiểu cầu kép xuống một loại sớm nhất có thể.
- Thậm chí nếu không có bằng chứng suy tim có thể giảm liều chẹn Beta và ức chế men chuyển để cải thiện chất lượng cuộc sống và tránh quên thuốc.
- Khi có tác dụng phụ của thuốc, nếu không phải là thuốc "không thể dừng" (hạ áp, tiểu đường, chống đông...) cần ngừng lại để theo dõi. Ví dụ như bệnh nhân bị đau cơ do Statin cần phải dừng ngay tránh diễn biến nặng hơn (tiêu cơ vân), hoặc cũng nên dừng gián đoạn khi bệnh nhân cần điều trị thuốc khác có tương tác thuốc không tốt với Statin như kháng sinh điều trị vi khuẩn HP dạ dày.
- Nếu lựa chọn một loại kháng tiểu cầu (sau NMCT hơn 1 năm), tôi thướng sử dụng Clopidogrel hơn là Aspirin vì tác dụng an toàn cho đường tiêu hóa (Có thể dùng loại generic của Clopidogrel để giảm gánh nặng kinh tế).
- Cuối cùng cần yêu cầu người bệnh vận động thể lực thường xuyên sau NMCT. Điều này có lợi để tăng cường tái hoà nhập cuộc sống và cũng là một "xét nghiệm" quan trọng đánh giá kết quả điều trị. Dấu hiệu đau ngực không xuất hiện khi gắng sức là một tiên lượng tốt nhất mỗi lần BN quay lại khám với tôi. NMCT cấp mà vẫn Pickleball hay bơi lội mỗi ngày là tiêu chuẩn để tôi hẹn bệnh nhân tái khám lại sau ...1 năm đó ạ
P/S Bài về chế độ ăn sau NMCT tôi xin nhờ chuyên gia Truong Hong Son giải đáp vì bản thân tôi chưa hiểu biết cặn kẽ và cũng là người ăn uống "lung tung" nhất.
Trong thực tế tôi chỉ khuyên bệnh nhân 3 giảm: Mỡ - Mặn - Ngọt!
Thứ nhất, cần phải nhắc lại định nghĩa: NMCT cấp là tắc một hoặc nhiều nhánh động mạch vành (ĐMV) - hệ thống mạch máu nuôi tim, gây cơn đau ngực, biến đổi điện tâm đồ và tăng động học men tim. Sau khi điều trị (bằng thuốc và/hoặc can thiệp đặt stent, phẫu thuật) bệnh nhân sẽ được xuất viện về điều trị theo đơn tại nhà.
Thứ hai, mục tiêu điều trị sau NMCT là gì?
Mục tiêu quan trọng nhất là không để tắc lại stent hoặc cầu nối chủ - vành, không để xuất hiện chỗ hẹp mạch vành mới, dự phòng các rối loạn nhịp, điều trị và dự phòng suy tim, quản lý các yếu tố nguy cơ tim mạch và ổn định tâm lý, tránh trầm cảm xuất hiện trong quá trình điều trị ngoại trú.
Thứ ba, tái khám và dùng thuốc thế nào cho đúng trong giai đoạn sau NMCT?
Đơn thuốc điều trị ra viện thông thường hẹn tái khám sau 1 tháng. Tùy theo đáp ứng của bạn mà đơn thuốc sẽ được thay đổi (chủ yếu theo hướng giảm dần số lượng và liều lượng) và thời gian tái khám sẽ được "giãn" ra. Chính vì vậy việc tuân thủ thuốc và thời gian tái khám rất quan trọng, vừa có lợi cho sức khỏe lẫn số tiền phải bỏ ra mua thuốc!
Thứ tư, lưu ý về tác dụng phụ của thuốc.
- Khi sử dụng thuốc người bệnh nên lưu ý đến các tác dụng không mong muốn, đặc biệt là các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu (loét dạ dày), chẹn thụ thể Beta (hen phế quản, chậm nhịp tim, hội chứng tím đầu ngón tay Raynaud), ức chế men chuyển/thụ thể Angiotensin, thuốc hạ mỡ máu Statin (suy thận hay suy gan, tiêu cơ vân)…
- Cũng cần phải chú ý khi phối hợp các thuốc khác như: chống viêm không steroid (có thể ảnh hưởng đến chức năng thận và đường tiêu hóa), hay phối hợp kháng ngưng tập tiểu cầu và chống đông đường uống đặc biệt dễ gây chảy máu....
Thứ năm, các lưu ý khác
- Cần theo dõi định kỳ sau NMCT. Đối với bệnh nhân của tôi, lịch khám lại thường là 1 tháng, 3 tháng, sau đó 6 tháng và nếu thực sự ổn định mỗi năm chỉ cần một lần đến gặp bác sĩ.
- Khi khám cần lưu ý huyết áp, nhịp tim, dấu hiệu đau ngực có giống như trước đây hay không, khó thở khi hoạt động thể lực, các tác dụng phụ của thuốc (đau dạ dày, ho, hạ kali máu, suy thận do thuốc...).
- Các xét nghiệm cần làm mỗi lần tái khám: Điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm sinh hoá và các test đặc biệt nếu thấy có các dấu hiệu bất thường như nghiệm pháp gắng sức, Holter điện tâm đồ...
- Chỉ chụp lại ĐMV khi các dấu hiệu thiếu máu cơ tim xuất hiện trở lại. Không có chỉ định chụp định kỳ vì đây là xét nghiệm xâm lấn và có nguy hại (thuốc cản quang, tia X-ray).
Cá nhân tôi không cho chụp cắt lớp động mạch vành (MSCT) ở bệnh nhân đã NMCT (đã đặt stent, phẫu thuật cầu nối chủ vành). Nếu bệnh nhân có đau ngực điển hình hoặc/và thay đổi điện tim, men tim Troponin thì chỉ định chụp qua da (DSA) để sẵn sàng tái tưới máu. Còn khi dấu hiệu thiếu máu cơ tim chưa rõ ràng, tôi thường chỉ định các thăm dò chức năng như nghiệm pháp gắng sức.
Để kết thúc bài viết tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm cá nhân khi điều trị ngoại trú bệnh nhân sau NMCT cấp
- Cần giảm liều thuốc tối đa nếu có thể cho bệnh nhân. Ví dụ nếu NMCT ổn định giảm liều thuốc kháng tiểu cầu kép xuống một loại sớm nhất có thể.
- Thậm chí nếu không có bằng chứng suy tim có thể giảm liều chẹn Beta và ức chế men chuyển để cải thiện chất lượng cuộc sống và tránh quên thuốc.
- Khi có tác dụng phụ của thuốc, nếu không phải là thuốc "không thể dừng" (hạ áp, tiểu đường, chống đông...) cần ngừng lại để theo dõi. Ví dụ như bệnh nhân bị đau cơ do Statin cần phải dừng ngay tránh diễn biến nặng hơn (tiêu cơ vân), hoặc cũng nên dừng gián đoạn khi bệnh nhân cần điều trị thuốc khác có tương tác thuốc không tốt với Statin như kháng sinh điều trị vi khuẩn HP dạ dày.
- Nếu lựa chọn một loại kháng tiểu cầu (sau NMCT hơn 1 năm), tôi thướng sử dụng Clopidogrel hơn là Aspirin vì tác dụng an toàn cho đường tiêu hóa (Có thể dùng loại generic của Clopidogrel để giảm gánh nặng kinh tế).
- Cuối cùng cần yêu cầu người bệnh vận động thể lực thường xuyên sau NMCT. Điều này có lợi để tăng cường tái hoà nhập cuộc sống và cũng là một "xét nghiệm" quan trọng đánh giá kết quả điều trị. Dấu hiệu đau ngực không xuất hiện khi gắng sức là một tiên lượng tốt nhất mỗi lần BN quay lại khám với tôi. NMCT cấp mà vẫn Pickleball hay bơi lội mỗi ngày là tiêu chuẩn để tôi hẹn bệnh nhân tái khám lại sau ...1 năm đó ạ
P/S Bài về chế độ ăn sau NMCT tôi xin nhờ chuyên gia Truong Hong Son giải đáp vì bản thân tôi chưa hiểu biết cặn kẽ và cũng là người ăn uống "lung tung" nhất.
Trong thực tế tôi chỉ khuyên bệnh nhân 3 giảm: Mỡ - Mặn - Ngọt!