MƯỜI ĐIỂM MỚI TRONG HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP NĂM 2026 - Ts.Bs Nguyễn Quang Bảy -

Mười điểm mới, cập nhật và có tính ứng dụng cao trong thực hành lâm sàng của Khuyến cáo là:
1. Khái niệm "HA tăng" (Elevated BP) thay cho Tiền tăng HA: Thuật ngữ "Elevated BP" được sử dụng cho mức HA phòng khám (SOBP) Tâm thu 130–139 mmHg và/hoặc Tâm trương 80–89 mmHg. Mục đích: Nhấn mạnh đây là mức HA bất thường cần chú ý trên lâm sàng để hỗ trợ can thiệp kịp thời.
2. Tiêu chuẩn hóa việc đo HA tại phòng khám (sOBP) và tại nhà (sHBPM)
Đưa ra thuật ngữ chính thức: Đo HA phòng khám tiêu chuẩn (sOBP - Standardised Office BP) và Đo HA tại nhà tiêu chuẩn (sHBPM - Standardised Home BP monitoring).
Khẳng định đo HA tùy tiện/ngẫu nhiên là không phù hợp để chẩn đoán và quản lý tăng HA vì dễ dẫn đến đánh giá sai lệch (thường là thổi phồng mức HA).
3. Đưa đo HA tại nhà tiêu chuẩn (sHBPM) thành phương pháp chẩn đoán cốt lõi
sHBPM được khuyến cáo là phương pháp đo ưu tiên để chẩn đoán và quản lý tăng HA (mức Tối ưu).
Yêu cầu của đo HA tại nhà: đo từ 3–7 ngày (sáng và tối), mỗi lần đo 2 lượt cách nhau 1 phút sau khi nghỉ 5 phút. Cần đạt tối thiểu 3 ngày theo dõi với ít nhất 12 lần đo, tính trung bình sau khi loại bỏ kết quả ngày đầu tiên.
4. Hạ ngưỡng điều trị và mục tiêu HA kiểm soát
Khuyến cáo điều trị bằng thuốc cho hầu hết các cá nhân xác định có "HA tăng" (HA tại phòng khám = 130–139/80–89 mmHg).
Mục tiêu đưa HA về <130/80mmHg đối với đo tại phòng khám (sOBP), tại nhà (sHBPM) và HA ban ngày (ABPM) (mức Tối ưu). Ở mức chăm sóc Thiết yếu, mục tiêu chung là <140/90mmHg.
Cá thể hóa mục tiêu HA đối với người >85tuổi, người trẻ có tình trạng suy yếu, hạ HA tư thế có triệu chứng hoặc thời gian dự kiến sống thêm thấp.
5. Không tuân thủ điều trị là một yếu tố nguy cơ tim mạch thay đổi được
Chính thức xếp việc không tuân thủ điều trị thuốc hạ HA (chiếm khoảng 30–50% BN) là một yếu tố nguy cơ tim mạch phổ biến có thể thay đổi được nhưng thường bị bỏ sót.
Đề xuất các chiến lược cải thiện: dùng viên phối hợp liều cố định, uống 1 lần/ngày, kết hợp mHealth/ứng dụng nhắc lịch và theo dõi qua nhóm đa chuyên khoa.
6. Bổ sung các nhóm thuốc hạ HA mới vào sơ đồ điều trị tối ưu cho BN tăng HA kháng trị hoặc không kiểm soát:
Thuốc đối kháng thụ thể Endothelin (ERA): Aprocitentan (đối kháng kép ET_A/ET_B).
Thuốc đối kháng thụ thể Mineralocorticoid non steroid (Ns MRA): Esaxerenone (thế hệ thứ 3).
Thuốc ức chế Aldosterone Synthase (ASI): Baxdrostat và Lorundrostat.
Công nghệ RNA can thiệp nhỏ (siRNA): Zilebesiran (tác động vào Angiotensinogen ở gan, dùng tiêm dưới da duy trì hiệu quả hạ HA ít nhất 6 tháng).
7. Ứng dụng triệt để viên phối hợp liều cố định (Single-Pill Combination)
Khuyến cáo khởi đầu điều trị ngay bằng viên phối hợp 2 thuốc (SPC) cho đa số BN có tăng HA (sOBP≥140/90 mmHg).
Đối với mức "HA tăng" (sOBP 130–139/80–89 mmHg), ưu tiên đơn trị liệu hoặc xét dùng phối hợp 2 thuốc liều thấp (SPC) nếu BN có nguy cơ tim mạch cao và SBP gần 140 mmHg.
8. Cập nhật chỉ định Triệt đốt thần kinh thận tại các trung tâm giàu kinh nghiệm cho một số trường hợp chọn lọc (mức Tối ưu):
BN tăng HA kháng trị thực sự (không kiểm soát dù đã dùng ≥4 loại thuốc với liều tối đa chịu đựng được bao gồm ACEI/ARB, CCB, Diuretic và thuốc tác động Aldosterone).
BN không kiểm soát được HA do không dung nạp thuốc.
Đã loại trừ không tuân thủ điều trị, hiệu ứng áo korotkoff/áo choàng trắng, nguyên nhân thứ phát và eGFR phải ≥40mL/phút.
9. Mô hình chia sẻ nhiệm vụ trong chăm sóc tăng HA
Khuyến cáo chi tiết về việc phân công/chia sẻ công việc cho nhân viên y tế không phải bác sĩ như điều dưỡng, trợ lý bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế cộng đồng.
Những người này có thể đảm nhận đo HA tại nhà/cộng đồng, tư vấn lối sống, theo dõi tuân thủ và chuyển tuyến, giúp mở rộng khả năng tiếp cận y tế, đặc biệt ở các vùng hạn chế nguồn lực.
10. Tích hợp Công nghệ Số và Trí tuệ nhân tạo (AI)
Khuyến cáo áp dụng các ứng dụng mHealth, nền tảng khám chữa bệnh từ xa (telemedicine) và ứng dụng web hỗ trợ thực hành lâm sàng.
Ghi nhận tiềm năng của các thiết bị đeo không dùng bao đo (cuffless devices) và đồng hồ thông minh tích hợp AI trong việc hỗ trợ tầm soát tăng HA ban đầu.