Ngừng tuần hoàn là tình huống tính bằng giây. Làm đúng quy trình "ép tim - thổi ngạt (CPR) + sử dụng máy sốc điện tự động (AED)" sẽ tăng cơ hội sống từ 10% lên đến 70% theo tất cả các nghiên cứu trên thế giới.
Điều quan trọng nhất là làm CPR và sử dụng AED thế nào cho đúng. Rất nhiều hướng dẫn trên mạng, các bệnh viện, tổ chức, cá nhân tham gia đào tạo... tất cả đều miễn phí vì ý nghĩa nhân văn của hành động này. Vậy nhưng số lượng người dân hiểu và làm đúng vẫn còn rất hạn chế, bằng chứng là những ca cấp cứu thảm họa lật thuyền ở Phú Quốc hay những clip vác dốc ngược nạn nhân đuối nước vẫn còn xuất hiện...
Tôi xin cố gắng bằng sự hiểu biết của mình cùng với người bạn Meta AI soạn ra 3 bước ngắn gọn cấp cứu ngừng tuần hoàn có máy sốc điện tự động dành cho người không phải nhân viên y tế. Rất hy vọng sẽ hữu ích với người dân phố biển và du khách đến thiên đường nghỉ dưỡng Nha Trang.
BƯỚC 1: NHẬN BIẾT VÀ CHUẨN BỊ
Thấy người bất tỉnh do bất kỳ nguyên nhân nào (lay gọi, cấu véo không đáp ứng), cần kiểm tra mạch (cổ, tay, bẹn) và nhịp thở.
Gọi người trợ giúp, bấm ngay 115 và hô to kêu người chạy đi lấy máy AED ở nơi gần nhất. Bờ biển Nha Trang đoạn trung tâm dài khoảng 7km, cứ dưới 300m sẽ có một máy AED - chạy thật nhanh thì 2-5 phút sẽ có máy trong tay.
BƯỚC 2: ÉP TIM - THỔI NGẠT (CPR) TRONG LÚC CHỜ AED
Ép tim đúng cách: đặt chồng hai tay vào giữa ngực, ép sâu khoảng 5-6cm, tần suất 100-120 lần/phút.
Nếu bạn tự tin dám thổi ngạt thì thực hiện 30 lần ép tim - 2 lần thổi ngạt. Nếu không, chỉ cần ép tim liên tục không gián đoạn cho đến khi có AED.
BƯỚC 3 DÙNG MÁY AED - LÀM THEO GIỌNG NÓI CỦA MÁY. Máy AED được lắp ở Nha Trang sẽ tự nói hướng dẫn bằng tiếng Việt / tiếng Anh. Bạn chỉ cần làm theo:
1. BẬT máy: Mở nắp, nhấn nút ON/OFF màu xanh lá.
2. DÁN 2 miếng điện cực: Mở áo nạn nhân, lau khô ngực nếu ướt.
- Miếng 1: Dưới xương đòn phải, trên ngực phải.
- Miếng 2: Bên hông trái, dưới nách trái, cách núm vú trái 5-10cm.
3. ĐỂ MÁY PHÂN TÍCH: Khi dán xong, máy sẽ nói "Đang phân tích nhịp tim, không chạm vào bệnh nhân". Lúc này bạn hô to "MỌI NGƯỜI TRÁNH RA".
4. SỐC ĐIỆN:
- Nếu cần sốc: Máy sẽ nói "Sốc điện được khuyên, nhấn nút màu cam". Hô to lần nữa "TRÁNH RA" rồi nhấn nút SHOCK đang nhấp nháy.
- Nếu không cần sốc: Máy sẽ nói "Không cần sốc điện, tiếp tục ép tim".
Sau khi sốc, máy sẽ yêu cầu ép tim ngay lập tức. Tiếp tục chu kỳ 2 phút ép tim dừng ép để máy tự phân tích lại. Chỉ dừng ép tim khi có nhân viên y tế đến tiếp quản, nạn nhân tỉnh lại, thở được, cử động, hoặc bạn đã kiệt sức và không có ai trợ giúp.
Nếu bạn chưa từng thực hành, hãy đăng ký một buổi tập huấn sơ cấp cứu + AED của Hội Chữ thập đỏ hoặc bệnh viện địa phương. Tập 1 lần trên mô hình sẽ giúp bạn tự tin hơn rất nhiều khi gặp tình huống thật.
Chúc tất cả chúng ta những ngày nghỉ lễ hạnh phúc và tuyệt đối an toàn ạ.
BS Nguyễn Lân Hiếu